Türkiye ile Almanya arasında 30 Ekim 1961 tarihinde imzalanan iş gücü anlaşmasının 65. yılı yaklaşırken, Almanya’daki Türk toplumunun kuşaklara yayılan yolculuğu yeniden gündeme geliyor. Çalışmak için başlayan göç, zaman içinde aileleri, mahalleleri ve iki ülke arasındaki ilişkileri etkileyen kalıcı bir toplumsal tarihe dönüştü.
İŞ GÜCÜ İHTİYACINDAN GÖÇ YOLCULUĞUNA
İkinci Dünya Savaşı sonrasında ekonomisi hızla büyüyen Almanya’da iş gücüne ihtiyaç artarken Türkiye ekonomik zorluklarla karşı karşıyaydı. İki ülke arasında 1961’de imzalanan anlaşma, Türkiye’den Almanya’ya işçi alımının önünü açtı. Alman Federal Hükümeti’nin tarihçe çalışmasına göre, Kasım 1961’de 55 Türk işçi Düsseldorf Havalimanı’na ulaştı.
Resmî tarihçeye göre 1973’e kadar Türkiye’den Almanya’ya yaklaşık 870 bin kişi geldi; aynı dönemde yaklaşık yarım milyon kişi Türkiye’ye döndü. Bu rakamlar, göçün tek yönlü ve herkes için aynı şekilde yaşanan bir süreç olmadığını gösteriyor.
FABRİKALARDAN AİLE YAŞAMINA
İlk kuşaktan birçok kişi sanayide ve fiziksel açıdan ağır işlerde çalıştı. Kadınlar da tekstil, gıda, elektrik ve demir sanayisi gibi alanlarda yer aldı. Başlangıçta birçok işçinin dar toplu konaklama yerlerinde yaşadığı, dil kursları ve toplumla temas imkânlarının sınırlı kaldığı belirtiliyor.
1973’te petrol krizi sonrasında işçi alımı durduruldu. Bazı işçiler Türkiye’ye dönerken, Almanya’da kalanların bir kısmının aileleri de daha sonra yanlarına geldi. Böylece geçici çalışma amacıyla başlayan yolculuk, birçok aile için Almanya’da kalıcı bir yaşamın başlangıcı oldu.
YENİ KUŞAKLAR VE ORTAK TOPLUM
İlk kuşağın çocukları ve torunları Almanya’da büyüdü, eğitim aldı ve farklı mesleklerde yer edindi. Türk kökenli insanlar bugün çalışma hayatı, ticaret, eğitim, bilim, kültür ve spor gibi pek çok alanda toplumun bir parçası. Federal Hükümetin tarihçe çalışması, Almanya’da Türk göç geçmişine sahip üç milyondan fazla insanın yaşadığını belirtiyor.
Ancak 65 yıllık tarih yalnızca ekonomik katkılardan ibaret değil. Aileden ve memleketten uzak yaşamanın güçlükleri, dil engelleri, dışlanma ve ayrımcılık da bu deneyimin bir parçası oldu. Yıldönümü etkinliklerinde bu zorlukların hatırlanması, birlikte yaşamın geleceği açısından da önem taşıyor.
30 Ekim 1961’de atılan imzanın ardından başlayan süreç, bugün milyonlarca insanın hayatına dokunan ortak bir tarih olarak devam ediyor.
Kaynak: Alman Federal Hükümeti — https://www.bundesregierung.de/breg-de/mediathek/fotos/geschichte-gastarbeiter-2457262
